راههای مقابله با معضل اعتیاد از دیدگاه جامعه شناسی

تفاوت در راههای مقابله با معضل اعتیاد و پخش مواد مخدر در هر جامعه یکی مباحث اساسی حوزه سلامت و همچنین جامعه شناسی است. در 50 سال اخیر جامعه بین المللی در تلاش بوده است که در واقع یک جنگ جهانی علیه مواد مخدر را پیش ببرد. در آخرین گزارشات ارگان نظارتی سازمان ملل UNOCD بیان شده است که این جنگ جهانی علیه مواد مخدر ناکام بوده است. آمریکا تقریبا از سال 1971 درگیر این چالش و جنگ است. در آمریکا تا به امروز حدود 950 میلیارد دلار برای این جنگ خرج شده است. این هزینه شامل امریکای لاتین هم می شود. ولی نتیچه چندان درخشانی عاید آنها نشده است.

اکنون چندین سال است که کشورهای مختلف به فکر این هستند که چه کار باید کرد؟ اما نکته اینجاست که تفاوت در راههای مقابله با معضل اعتیاد، وابسته به شرایط فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی هر جامعه است. مثلاً اینکه در یک جامعه چه ماده مخدری عام می شود. و یا اینکه مصرف کنندگان در یک کشور بیشتر چه کسانی هستند. اینها فاکتورهایی است که برای انتخاب راه حل باید بدان توجه کرد. همچنین این فاکتورها نشان دهنده این است که برای حل مشکل اعتیاد یک فرمول ثابت نمی توان نوشت. گستردگی اعتیاد و مصرف مخدر نیز یکی از عوامل مهم چه در درمان اعتیاد و چه در مبارزه با اعتیاد است.

بعنوان مثال در کشور ما ارائه خدمات مختلف در کلینیک ترک اعتیاد در ارتباط با مخدرهای گوناگون، نشان از گسترش اعتیاد است. یکی دیگر از جنبه های گسترش اعتیاد، سوءمصرف برخی داروهاست که در ظاهر هیچ نشانه ای از اعتیاد در آنها نیست. مثلاً وقتی اعتیاد به قرص کلونازپام مطرح می شود، واژه ی اعتیاد برای عموم در مورد این دارو غریبه است. ولی متاسفانه حقیقتی است که باید آن را پذیرفت. زمانیکه در مراکز درمان اعتیاد و کلینیک ترک اعتیاد خدمات ترک اعتیاد به بوپرنورفین ارائه می شود، بدین معنی است که اعتیاد فقط ریشه در مواد مخدر ندارد. بلکه داستان فراتر از حرفهاست.

در زمینه اعتیاد و استفاده از مواد مخدر کشورها به سه گروه تقسیم می شوند. دسته اول کشورهای تولید کننده مواد مخدر هستند. مثل افغانستان که از تولیدکنندگان تریاک است. همچنین کشورهای کلمبیا، پرو و بولیوی نیز در دسته تولیدکنندگان مواد مخدر به شمار می روند. دسته دوم کشورهایی هستند که ترانزیت محل عبور هستند مثل ایران ، مکزیک و ترکیه. در انتها دسته سوم کشورهای مصرف کننده هستند که در واقع مقصد نهایی مواد مخدر آنجا خواهد بود. عده ای بر این باور هستند که ایران علاوه بر دسته دوم جزو مصرف کنندگان اصلی نیز بحساب می آید.

اما از نقطه نظر جامعه شناسی اساساً باید ببینیم  چه سیاست و یا رهیافت جدید در یک کشور برای مواد مخدر اتخاذ می شود. در واقع تفاوت در راههای مقابله با معضل اعتیاد برگرفته از همین سیاست ها خواهد بود. امروزه حدوداً بیش از صد روش متفاوت در کشورهای مختلف در حال اجرا می باشد. اما هر کدام از آنها نتایج یکسانی ندارند. شاید برخی از این تصمیمات به ارتباط بین افکار عمومی و نهادهای سیاستگذاری بستگی دارد. بعنوان مثال ارتباط بین نهادهای حکومتی و مردم در کشوری مثل افغانستان بسیار ضعیف است. پس انتظار نمی رود که در این کشور برای مبارزه با اعتیاد و مواد مخدر سیاست خاصی اخذ شود.

این ارتباط بین حوزه های درمانی و مردم نیز صادق است. یکی از دغدغه های جامعه پزشکی افزایش آگاهی مردم نسبت به مخاطرات اعتیاد و روش های پیشگیری و مراقبت از خود است. اینکه شما در تمامی رسانه ها می شنوید که برای ترک اعتیاد به هیچ عنوان خودسرانه عمل نکنید و به کلینیک ترک اعتیاد مراجعه کنید، به منظور همسان سازی آگاهی اجتماعی درباره اعتیاد است.

امروزه با روش های نوین درمانی حتی اعتیاد به داروهایی که تصور اعتیاد به آنها کمی عجیب بود، قابل درمان است. مثلاً درمان اعتیاد به پتیدین در مراکز درمان اعتیاد معتبر بدون کمترین عوارض انجام می شود. اما مساله مهم بالابردن سطح آگاهی جامعه در زمینه لزوم اعتماد به مراکز درمانی است. درمان اعتیاد موضوعی نیست که با روش های خانگی و توصیه های این و آن حل شود.

پیام بگذارید