نقش کلینیک درمان اعتیاد در جامعه

همانطور که گفته شد اعتیاد یکی از قدیمی ترین آسیب های جدی خانواده ها محسوب می شود که باعث رکود و تنش در بخش های مختلف جامعه، خصوصاً حوزه های مرتبط با خانواده ها مثل مدارس و محیط های آموزشی و امثالهم می شود. از این رو در می یابیم که نقش کلینیک درمان اعتیاد امروزه تنها به حوزه خانواده محدود نشده و این موضوع لزوم ارائه راهکارهای گسترده تری را از سوی این مراکز بیشتر و مسئولیت آن ها دو چندان می کند. نقش موثر یک کلینیک باعث جلوگیری از سقوط ارزش های فرهنگی و اعتقادی یک جامعه می شود.

نقش کلینیک درمان اعتیاد در جامعه
اورژانس کلینیک

اعتیاد چیست و چه تاثیراتی بر جامعه خواهد گذاشت؟

تعاریف بسیار زیادی برای اعتیاد در رسانه های مختلف، اعم از سمعی و بصری، بیان شده است که هر کدام از آنها از یک دیدگاه منحصر به فرد به مضمون اعتیاد، فرایند آن و نحوه ی تبدیل آن به یک آسیب اجتماعی پرداخته و راهکارهایی را برای مقابله و یا جلوگیری از آن بیان نموده اند. تعاریفی که از اعتیاد بیان شده است وابسته به شرایط محیطی مختلف و بسترهای اجتماعی آسیب پذیر متفاوت می باشد که هر کدام در جایگاه خود قابل بحث و نقد است. در واقع هر کسی در هر جایگاه اجتماعی می تواند با توجه به مشاهدات خود از آثار اعتیاد در جامعه تعریف منحصر به فردی را ارائه دهد که این خود نشانه ای از فراگیر بودن آثار مخرب اعتیاد است.

در نگاه جامعه شناسی وقتی یک عنصر آسیب پذیر از بستر خانواده به جامعه و عموم مردم منتقل می شود، آثار را در لایه های مختلف جامعه می توان یافت. قاعدتاً امروزه مسئله ی اعتیاد در کشور ما خارج از مضامینی که بیان شد نبوده و نیازمند راهکارهای ریشه ای و بنیادین است. از این رو نقش کلینیک درمان اعتیاد در جامعه بیشتر و کاربردی تر شده و مسلماً مسئولیت های چنین مراکزی گسترده تر و فراگیر تر خواهد شد.

تعریف فرد معتاد از نظر کلینیک درمان اعتیاد

تعاریف متعددی برای فرد معتاد در نظر گرفته می شود که بسته به جایگاه اجتماعی آن متفاوت است. از نگاه روان درمانی فرد معتاد به کسی گفته می شود که به دلیل مصرف کردن یک ماده مخدر، توانایی کنترل خود را از دست می دهد و در نتیجه فعل مصرف دوباره و دوباره تکرار می شود. این عدم کنترل در فرد بیمار نوعی تاثیر روانی دارد که توانایی و اراده ی او را در ذهن تضعیف نموده و این موضوع نیز آثار مخربی را موازی با اثر مصرف موارد، در جان فرد بیمار باقی می گذارد.در گذشته کلمه ی اعتیاد فقط برای مصرف موارد مخدر صنعتی و یا سنتی بکار برده می شد و مفهوم محدود تری داشت. اما امروزه با فراوانی آسیب های اجتماعی مختلف و گستردگی آنها در محیط های مختلف جامعه ، مفهوم اعتیاد برای انجام برخی رفتارها و عادت های ناهنجار نیز استفاده می شود.

شایان ذکر است که صفت ناهنجار بسته به شرایط محیطی و خانوادگی به فرد بیمار تعلق می گیرد. از این رو نقش کلینیک ترک اعتیاد از دیدگاه روان شناسی و روان درمانی بسیار مورد توجه قرار گرفته و بار مسئولیت یک کلینیک ترک اعتیاد را از جنبه های پزشکی به رویه های روان درمانی و حتی روانکاوی گسترش می دهد. اعتیاد به مواد که مسلماً برای همه ی ما واضح است اما مواردی همچون اعتیاد به روابط جنسی، اعتیاد به قمار، اعتیاد به بازی های کامپیوتری و مواردی از این قبیل جزو اعتیادهای رفتاری به حساب می آیند. در ادامه به گونه های مختلف اعتیاد می پردازیم و نقش کلینیک درمان اعتیاد و مجریان آن را در کاهش آثار فردی و اجتماعی آنها بررسی خواهیم کرد. در واقع یک کلینیک به دنیال علمی ترین و سازنده ترین راههای ترک اعتیاد خواهد بود.

نقش کلینیک درمان اعتیاد در اعتیاد به مواد مخدر

همانطور که مستحضر هستید در زمان قدیم میزان اعتیاد به مواد سنتی بسیار بیشتر از مواد صنعتی بوده است. کما اینکه در گذشته میزان تنوع مواد صنعتی بسیار محدودتر از امروز بوده است. اما امروزه مواد صنعتی مختلف در لابراتوارها و کارگاههای خصوصی و خانگی تهیه و توزیع می گردد. همین مساله باعث می شود که هر سال شاهد ورود مواد جدیدی به بازار باشیم که مسلماً هر کدام از آنها دارای اثرات روانی متفاوتی روی فرد بیمار داشته و شاید روشهای درمانی جدیدی را بطلبد. از این رو یک مرکز ترک اعتیاد باید با جدیدترین متدهای درمانی روز آشنا بوده و از متخصصینی در این زمینه استفاده کند که علاوه بر تسلط بر حال بیمار، اطلاعات بروز و دقیقی در زمینه ی آخرین مواد مصرفی داشته باشند.

محدودیت سنی در مصرف مواد مخدر

امروزه دیگر شاهد استفاده ی مواد مخدر توسط یک قشر خاص از مردم نیستیم و آن را در میان تمامی اقشار جامعه با کمی دقت می توان دید و آثار آن را حس کرد. یکی دیگر از مواردی که هر مرکز ترک اعتیاد و کمپ ترک اعتیاد باید بدان توجه داشته باشد، عدم وجود محدودیت سنی برای بیماران است. در گذشته اعتیاد محدود یه سنین خاصی بود و همانطور که در اکثر آثار سینمایی گذشته می بینیم، این آسیب اجتماعی بیشتر در سنین بالا دیده می شد. اما امروزه به دلیل تنوع موارد مخدر مصرفی تقریباً هیچ محدودیت سنی برای مصرف موارد مخدر وجود نداشته و این موضوع حتی در بین نوجوانان هم دیده می شود.

از این رو یک کلینیک ترک اعتیاد خوب و کارا برای اینکه نقش موثری در جامعه داشته باشد، باید آمادگی پذیرش بیماران در تمامی سنین باشد. کلینیک طلوعی دوباره یکی از مجهزترین مراکز درمانی اعتیاد است که با وجود متخصصین مجرب آمادگی پذیرش بیماران در هر سنینی را دارد. قاعدتاً روش های درمانی برای بیماران سن و سال بسیار متفاوت از دیگر بیماران می باشد، خصوصاً از نظر روان درمانی. کلینیک طلوعی دوباره با استفاده از آخرین و بروزترین دستاوردهای این حوزه نظیر دستگاههای پیشرفته RTMS و امثالهم که در ادامه به تشریح آنها بیشتر خواهیم پرداخت، باعث بهبود کیفیت درمان را در سنین مختلف می شود. در ادامه به دسته بندی اعتیاد به موارد مخدر و همچنین علائم و نشانه های فرد بیماد می پردازیم.

انواع اعتیاد به مواد مخدر

دسته بندی های متفاوتی را می توان برای اعتیاد در نظر گرفت که نشان دهنده ی فراگیر بودن و گستردگی آن در جامعه است. این تقسیم بندی ها بر اساس یافته های پژوهشی که در محیط های قضایی و همچنین پزشکی به دست می آید، می تواند متفاوت باشد. اما آنچه که در بین تمامی دسته بندی ها مشترک است، تقسیم آنها به مجاز و غیر مجاز است. نقش کلینیک درمان اعتیاد این است که به موضوع عدم کنترل فرد بیمار توجه داشته و سعی در درمان ریشه ای موضوع دارد.

اعتیاد مجاز

همانطور که از اسم آن هویداست، اعتیاد مجاز به اعتیاد به موادی گفته می شود که مبادلات آنها از نظر قانونی منعی ندارد و این مواد در پزشکی کاربرد و نقش موثری دارند. بدین معنی که ممنوعیتی برای خرید و فروش اینگونه از مواد اعتیاد زا، در جامعه حاکم نبوده و همگی می توانند از آن استفاده نمایند. اعتیاد مجاز می تواند در مورد داروهایی باشد که پزشک تجویز می کند ولی به دلیل مصرف بیش از حد و خارج از عرف آنها، به گونه ای از اعتیاد تبدیل شده است. بعنوان مثال می توان به موادی همچون سیگار، تنباکوهای مختلف، قرص های مسکن و آرامبخش و مواردی از این قبیل اشاره کرد که راهکارهای درمانی آنها در یک کلینیک درمان اعتیاد خوب، به وضوح در اختیار بیماران و خانواده های آنها قرار می گیرد .

اعتیاد غیر مجاز

گونه ای دیگر از اعتیاد دلالت بر غیر مجاز بودن موارد مصرفی از سوی بیماران دارد. در این نوع از اعتیاد ، بیماران به مصرف موادی می پردازند که مصرف ، معامله و مبادلات آنها از منظر قانونی خلاف عرف و قوانین جامعه است. قاعدتاً اینگونه مواد بسیار خطرناک تر از مواد مجاز هستند، چراکه از سوی قوانین بین المللی خرید و فروش آنها ممنوع است. در گذشته مصرف مخدر غیر مجاز بعنوان تعریف اعتیاد در نظر گرفته می شد. هر زمان صحبت از اعتیاد می شد، اولین تصویری که در ذهن ما نقش می بست، مصرف مواد غیر مجاز بود و همین تصویر ذهنی تعریف اعتیاد را در ذهن ما محدود می کرد.

امروزه شاهد گونه های مختلف و جدیدی از مواد غیر مجاز هستیم که مصرف هر کدام از آنها اثرات مخرب و زیان باری را برای خانواده و جامعه خواهد داشت. آمار تولید مواد غیر مجاز امروزه در دنیا روز به روز در حال افزایش است و سن مصرف آن روز به روز در حال کاهش. و این مساله ورود مراجع درمانی مختلف در این زمینه، خصوصاً کلینیک درمان و ترک اعتیاد را ملزم می کند.

آیا یک معتاد لزوماً یک فرد بی اراده است؟

یکی از نکات مهمی که در زمینه اعتیاد قابل توجه است، جایگاه اجتماعی فرد بیمار است. توجه داشته باشید که عدم اراده و کنترل ، لزوماً از ویژگی های اصلی یک فرد بیمار نیست. حتماً در محیط های اجتماعی و رسانه های مختلف شنیده اید که فرد معتاد مجرم نیست. او انسانی است که نیاز به کمک دارد. این باور باعث افزایش راهکارهای روان درمانی می شود. امروزه مساله ی اعتیاد ممکن است برای افراد در سطوح مختلف اجتماعی پیش بیاید و هیچ محدودیتی از این حیث ندارد.

علائم و نشانه های بیرونی اعتیاد

نشانه های مختلفی در فرد بیمار وجود دارد که او را از سایرین جدا کرده و با کمی دقت در رفتار وی می توان دریافت که با اعتیاد در حال دست و پنجه نرم کردن است. برخی از این نشانه ها به قدری مشهود است که از حتی راه رفتن یک فرد بیمار هم می توانید بفهمید که با اعتیاد درگیر است. برخی از نشانه ها نیز باید کمی موشکافانه تر از بیرون دیده شده و بررسی گردد. یکی از کارهای مهم بررسی نشانه های یک بیمار است. این نشانه ها هم می تواند ناشی از اعتیاد به مواد مخدر باشد و هم اعتیاد رفتاری که تحلیل آنها از وظایف کلینیک است. در ذیل به برخی از نشانه های یک فرد بیمار می پردازیم.

  • روابط اجتماعی نا سالم در محیط های مختلف اجتماعی که تاثیر مستقیم بر روان فرد بیمار دارد که در نتیجه منجر به بروز بدخلقی و بهانه جویی را در فرد بیمار می شود.
  • کنار گذاشتن تفریحات و سرگرمی هایی که در گذشته بیشتر به آنها می پرداخته است.
  • فرد بیمار مصرف را انکار کرده و دائماً می گوید که دارای اراده و کنترل روی خود است و هر زمان بخواهد مصرف مواد را کنار می گذارد.
  • اختلال در خواب در افراد معتاد بسیار زیاد است.
  • به دلیل از دست دادن انگیزه، بی توجهی به مسائلی همچون بهداشت و نظافت فردی و بروز شلختگی در فرد بیمار.
  • از دیگر اختلالات ظاهری می توان به کاهش نا متعارف وزن ، آبریزش چشم و همچنین بینی و تشنج اشاره کرد.
  • عدم میل به غذا و بی اشتهایی یکی از ویژگی های بارز فرد بیمار است.

نقش کلینیک درمان اعتیاد در اعتیادهای رفتاری

همانطور که در مطالب قبلی گفته شد، اعتیاد رفتاری یکی از مهمترین گونه های اعتیاد است که به روش های درمانی آن پرداخته خواهد شد. درست است که در این نوع اعتیاد مواد مخدر نقش زیادی ندارد ولی به همان اندازه می تواند برای خانواده ها مخرب باشد. نظریه های بسیاری در مورد اعتیاد رفتاری بیان شده است که نقطه نظر اشتراک آنها بر این باور است که اعتیاد رفتاری نوعی رفتارهای وسواس گونه می باشد که عدم کنترل فرد بیمار را به همراه دارد و به دلیل اثراتی که روی اطرافیان خود دارد، به تنهایی قادر به ترک آنها نبوده و از اراده ی فردی وی خارج است. و این یکی از محکمترین دلایل برای توجه ویژه به این موضوع می باشد.

عده ای بر این باور هستند که اعتیادهای رفتاری صرفاً برای خانواده ها آسیب پذیر خواهد بود و نقش چندانی در جامعه ندارد. اما امروزه این نظریه کاملاً مردود است و بیمارانی که شرایط محیطی خانواده را برای خود نامساعد می بینند به دنبال جبران آن در جامعه بیرون از خانواده هستند و مسلماً اثر مخرب خود را روی اطرافیان، دوستان و غیره خواهند گذاشت. نکته ای که در یک کلینیک ترک اعتیاد بدان توجه می شود این است که اعتیادهای رفتاری مثل اعتیاد به مواد ، واقعی هستند و آثار مخرب آن باعث تباهی زندگی افراد مختلف می شود. اعتیادهای رفتاری به دلیل اینکه بر اثر رفتارهای اجباری و یا وسواس های ذهنی ایجاد می شوند، جامعه ی اطرافیان فرد معتاد را هم تحت تاثیر خود قرار می دهد.

نمونه هایی از اعتیاد رفتاری و نقش کلینیک درمان اعتیاد

نمونه هایی از اعتیاد رفتاری می توان به برخی بازی ها مانند قمار و مواردی این چنینی اشاره کرد که مشغولیت ذهنی به ظاهر جذابی را برای فرد بیمار ایجاد می نماید. از دیگر گونه های اعتیادهای رفتاری که در کلینیک به آنها توجه می شود، اعتیاد به علاقه های زودگذر و روابط جنسی می باشد که درمان اینگونه اعتیادهای رفتاری با استفاده از روش های روان درمانی و روانکاوی فرد بیمار همراه است. اینگونه اعتیادهای رفتاری می توان ریشه در کودکی فرد بیمار داشته باشد و در کلینیک ترک اعتیاد طلوعی دوباره با استفاده از تکنیکهای روانشناسی تحلیلی قابل وارسی و درمان است.

اگر بخواهیم مثال دیگری از اعتیاد رفتاری داشته باشیم می توانیم به مواردی شبیه اعتیاد به پرخوری اشاره کرد که امروزه بیشتر شاهد آن هستیم. بسیاری از دانشمندان و اندیشمندان حوزه های مختلف علوم انسانی و روانشناسی، اعتیاد رفتاری امروزه بسیار مخرب و متداول شده است. یکی از نشانه های اعتیاد رفتاری اضطراب و تشویش همیشگی فرد بیمار است که شاید صرفاً با تجویز دارو درمان نشده و نیازمند ارائه ی راهکارهای دیگر از سوی مراکز درمانی اعتیاد باشد.

یافته های علمی موجود در اعتیادهای رفتاری

امروزه یک مرکز ترک اعتیاد کارا و اثر بخش می بایست آگاه به آخرین یافته ها و شواهد علمی در زمینه انواع اعتیاد باشد. بسیاری از محققین و اندیشمندان حوزه های درمانی با استفاده از آمار موجود، معتقدند که هر موضوعی که انسان را تحریک می کند، قابلیت این را دارد که اعتیاد آور باشد. به بیان دیگر هر زمان استفاده از یک امکان محرک برای انسان از حالت عادی خارج شده و شکل اجبار به خود بگیرد، اعتیاد آور است. در واقع عمل انسان از حالت معمول روزمره خارج شده است و شکل اعتیادی به خود می گیرد. نمونه ی آن را می توان در مواردی همچون قمار کردن، روابط جنسی، بازی های کامپیوتری، چت کردن و استفاده ی زیاد و غیر معمول از شبکه های اجتماعی مشاهده کرد.

وجود کتاب ها و نشریات مختلف در زمینه اعتیاد که در گذشته اعتیاد به موارد مخدر را بعنوان اصلی ترین شاخه اعتیاد می شناختند و امروز اعتیادهای غیر از موارد مخدر را هم به شدت مورد بررسی قرار می دهند. کتابچه ها و نشریات گوناگونی در زمینه اعتیادهای رفتاری منتشر شده است که با بیان آمارها و نشانه های علمی در زمینه ناهنجاری های اجتماعی یکی از منابع آگاهسازی مردم از ضرورت کار یک کلینیک اعتیاد در جامعه است. DSM-IV-TR و همچنین ICD-10 از انواع معتبر اینگونه نشریات در زمینه آسیب های اجتماعی هستند. اینگونه منابع علمی نقش مهمی در درمان بیماران اعتیاد داشته و از آنجایی که شرایط جامعه و ارتباطات اجتماعی به سرعت رو به افزایش و تغییر است، کلینیک محیط امنی و آرامی برای درمان است.

صاحبنظران حوزه اعتیاد رفتاری

استنتون پیل، نویسنده و روانشناس معروف که در زمینه ترک اعتیاد به محصولات الکلی و ارائه ی روش های درمانی آنها کتب و مقالات زیادی نوشته است، برای اولین بار به بیان این نظریه پرداخت که فرد بدون مصرف مواد و داروهای امثالهم نیز می توانند دچار اعتیاد شود که منظور همان اعتیادهای رفتاری می باشد. استنتون پیل بر این بارو است که فرد بیمار به برخی رفتارها و تجربیاتی که در گذشته داشته است، وابستگی پیدا کرده که واکنش های متفاوتی را از خود نشان می دهد و درواقع مصرف موارد مخدر یکی از مهمترین این واکنش ها می باشد.

رسیدن به این نظریه ها به مرور زمان در مراکز ترک و رویارویی با افراد بیمار بیشتر خود را اثبات کرد. امروزه بسیاری از اندیشمندان حوزه ی درمانی که در این زمینه فعالیت می کنند و کار تحقیقاتی انجام می دهند، به این نتیجه رسیده اند که مفهوم اعتیاد صرفاً به معنی مصرف مواد و داروهای شیمیایی مخرب نیست.

نشانه های اعتیاد رفتاری

شاید برای بسیاری سوال باشد که نشانه ی یک رفتار اعتیاد آمیز، چه می تواند باشد؟ مساله ای که محققین به آن رسیده اند، این است که فرایند آغازین یک فعالیت ناهنجار به رفتاری اعتیاد آمیز، احساس لذت فردی است. اگر فردی از کار نابهنجاری که خود به آن آگاه است، احساس لذت داشته باشد می تواند آغاز اعتیاد رفتاری برای وی باشد. در واقع فرد نمی تواند از احساس لذت خود دست بردارد و ارزش های فکری خود را مبنی بر ناهنجار بودن فعل در حال انجام، جایگزین کند. این عدم توانایی در کنترل نقطه ی آغازین اعتیاد رفتاری است که در مراکز درمانی باید ریشه یابی شده و وارسی گردد.

فرد بیمار دیگر از ارزش های فکری خود فاصله گرفته و انجام فعل نابهنجار به وی آرامش داده و شرایط را برای وی از ایجاد یک آرامش همیشگی به آرامش لحظه ای تغییر می دهد. زمانی چنین شرایطی برای فرد بیمار اتفاق می افتد او به رفتار نامتعارف خود اعتیاد پیدا می کند و با اینکه آگاهی گافی نسبت به مخرب بودن کار خود دارد، نمی تواند آن را کنترل نماید. کلینیک ظلوعی دوباره با استفاده از بروزترین امکانات و مجرب ترین مختصصین این حوزه درمانی و با استفاده از آخرین شواهد علمی موجود در فرایند درمان ، محیط امن و آرامی را برای بیماران فراهم می آورد تا فرایند درمان خود را براحتی پشت سر گذاشته و با زندگی و اهداف جدید، دوباره وارد جامعه شود.

3 نظر

  1. شما درمان روانپزشکی هم انجام میدید؟

    پاسخ
    • بله، شما می توانید با مشاورین ما تماس گرفته و از ایشان مشاوره بگیرید.

  2. سلام،در مورد اعتیاد به مسائل دیگر،به عنوان مثال تلویزیون نگاه کردن شبانه روزی،چه راه حلی وجود داره؟

    پاسخ

پیام بگذارید